25 Ekim 2013 Cuma

Ne Kadın Ne Erkek, Hem Kadın Hem Erkek: Jeffrey Eugenides'den Middlesex*


Soğan gibi bir kitap bu. Katman katman. İlk kat bir hikayeyse, ikinci kat bambaşka, üçüncü kat ondan da başka bir hikaye. Romanın odağında ise  daima Calliope/Cal.  İsmi hayatının belli dönemlerinde farklılık gösterebiliyor çünkü, o, kuşaktan kuşağa aktarılan bir genin vücut bulmuş hali. O bir hermafrodit. Ne kadın ne erkek, hem kadın hem erkek.

Roman, Osmanlı dönemi Bursa'sında ıssız bir dağ köyünde başlıyor. Cal'ın büyükannesi ve büyükbabasının hikayesini okuyup, Türk-Yunan savaşına tanıklık ediyoruz. Ardından Detroit'e uzanıp büyük buhranın içine dalıyoruz, hayatımıza Cal'in anne ve babası giriyor. Ve son olarak da Cal. Aslında kitap boyunca o genin peşinden koşup, sebeplerini ve sonuçlarını anlamaya çalışıyoruz; bu kitabın müsebbibi olan o geni.

3 kuşağın hayatı mikroskopik ayrıntılarla öyle güzel işlenmiş ki, kitabı okurken bir anda Desdemona'nın ipek böceği yetiştirdiği odanın kokusu geliveriyor burnunuza. Ya da kendinizi bir anda Detroit'de, büyük buhran döneminde buluyorsunuz ve fabrika bacalarından çıkan o yoğun duman çörekleniyor ciğerlerinize. Bir an, soyunma odasında arkadaşlarına çaktırmadan giysilerini çıkarmaya çalışan Calliope'yken; bir anda güzel bir kadını öpen Cal'e dönüşüyorsunuz. Kelebeğin metamorfozunu izler gibi Calliope'nin/Cal'in değişimine, çok özel ve çok kırılgan bir şeye tanıklık ediyorsunuz.

Aldığı Pulitzer ödülünü sonuna kadar hak eden, nakış gibi işlenmiş bir kitap Middlesex. Türkçe çevirisi de bir o kadar başarılı. Buna rağmen Türk okuyucular tarafından neredeyse hiç bilinmemesi ve okunmaması ise büyük kayıp.

21 Ekim 2013 Pazartesi

Patrick Rothfuss'dan İsimlerin Gücüne, Şeylerin Özüne, Peri Masallarının Varlığına ve Yokluğuna Dair: Kral Katili Güncesi*


Kvothe. 

Bir kumpanyacı ve gerçek bir edema ruh. Dünyadaki bütün öyküleri bilir, lavta çalıp şarkı söylediği zaman insanları duygunun binbir tonuna sokar. Bir dakika önce kahkahalar atar, ikinci dakika gözyaşlarına boğulursunuz. Bir dizeyle bulutların üzerine çıkar, aynı hızla yeryüzüne çakılırsınız; yeter ki o lavtasını tıngırdatsın.

Alev saçlı Kvothe.

Rüzgarın adının peşinden koşmaya karar verdiğinde bacak kadar, ilk sempati bağını kurduğunda ondan biraz büyüktü. Üniversite'ye kabul edildiğinde, yaşıtlarının başvurmasına bile daha yıllar vardı. Sihir diye bir şey olmadığını ve peri masallarına inanmaması gerektiğini öğrendi. Ve sonra aslında ne kadar da inanması gerektiğini. 

Kansız Kvothe, Kral Katili Kvothe.

Çok isimle anıldı, hakkında türlü öykü anlatıldı. Çoğunu da kendi uydurdu. Yalan söyledi, kavga etti, hırsızlık yaptı. O gerçek bir kahramandı.

Kvothe'nin tüm hayatını öğrenebilmemiz için tam 3 günümüz var. Birinci gün Rüzgarın Adı, ikinci gün Bilge Adamın Korkusu ve üçüncü gün 'The Stone of Doors'. O anlatıyor, biz dinliyoruz. 

Patrick Rothfuss'un beyninden öpülesi bir hayal gücü ve şapka çıkarılası bir özgünlüğü var. İlk iki kitap 2000 sayfaya yakındı ve cinayet aracı olarak kullanılabilecek kadar kalındı, umarım üçüncüsü de onlardan aşağı kalmaz. Zira sanki bu kitaplar bitirilmek için değil; okumak, okumak ve yine okumak, hatta içinde kaybolmak için yazılmış.

15 Ekim 2013 Salı

Patrick deWitt'den Bir Western Romanı: Sisters Brothers*


Tozlu sarı yollar. Kuş uçmuyor, kervan zinhar geçmiyor. 2 erkek kardeş. Olabilecekleri kadar pis ve iriler. Nehir kenarında küçük bir kamp kurmuşlar. Üstleri başları leş gibi ama içlerinden birinin elinde hiç beklenmedik bir nesne var. Bir diş fırçası. Dişlerin de temizlenmesi gerektiğini öğreneli 2 gün oldu. Köpürttükçe köpürtüyor. Ağzının içinde mis gibi kokan bir orman!

Birinin kalbinin olduğu yerde kocaman bir taş var, diğerininki ise incecik yufka. Ama farketmez. Ne de olsa ikisi de birer kiralık katil. Onlar Sisters Brothers.

Üzerinize başınıza incecik tozlar yapışacak bu romanı okurken. Kulağınıza bir country şarkısı çalınacak. Zaman zaman kan gövdeyi götürecek olsa da genellikle müstehzi bir tebessüm olacak dudaklarınızda.

Irish Times ne demiş?

'Çok iyi, çok eğlenceli, çok efkarlı.'